VUK 272 nci maddesinde düzenlenen özel maliyet bedeli, iktisadi bir işletme tarafından kullanılmak amacıyla kiralanan gayrimenkullere kiracı tarafından yapılan ve o gayrimenkulün iktisadi kıymetini devamlı olarak artıran harcamalar toplamıdır.
Normal bakım, tamir ve temizleme giderleri dışında gayrimenkulü genişletmek veya iktisadi kıymetini devamlı olarak artırmak maksadıyla yapılan giderler gayrimenkulün maliyet bedeline eklenerek, amortisman yöntemiyle ilgili yıllarda giderleştirilir.
Diğer bir anlatımla, işletmenin kiraladığı veya sahibi olduğu gayrimenkullerin normal bakım, tamir ve temizleme giderleri ilgili yılın gider hesaplarında takip edilerek giderleştirilecek; iktisadi kıymetin değerini artırıcı harcamalar özel maliyet bedeli olarak aktifleştirilecek ve amortismana tabi tutulacaktır.
Bir geminin iktisap tarihindeki süratini fazlalaştırmak, yolcu ve eşya yükleme ve barındırma tertibatını genişletmek veya değiştirmek suretiyle iktisadi kıymetini devamlı olarak artıran giderlerle bir motorlu kara nakil vasıtasının kasa veya motorun yenisi ile değiştirilmesi veya alımında mevcut olmayan yeni bir tertibatın eklenmesi için yapılan giderler maliyet bedeline eklenmesi gereken giderlerdendir.
Yapılan harcamaların özel maliyet bedeli olarak değerlendirilebilmesi için meydana getirilen kıymetin gayrimenkul veya gemiden değer kaybına uğramadan ayrılmayan ve tek başına bir ekonomik değer ifade etmeyen nitelikte olması gerekir.
Gayrimenkuller kira ile tutulmuş ise kiracı tarafından yapılan yukarıda sayılan giderler özel maliyet bedeli olarak değerlenir.
Gayrimenkuller için yapılan giderler hem tamir, hem de kıymet artırma giderlerinden oluştuğu takdirde mükellef bu giderlerden maliyet bedeline eklenecek kısmı ayrı göstermek mecburiyetindedir.
Kiraladıkları gayrimenkuller üzerinde harcamalar yapan kiracılar, özel maliyet niteliğinde olan bu harcamaları aktifleştirmeleri gerekmektedir.
ÖZEL MALİYET BEDELİ ile ilgili bilgiler okumaktasınız.
VUK 327 nci maddesine göre, aktifleştirilen bu tutarlar kira süresine göre eşit yüzdeler ile itfa edilir. Kira süresi dolmadan kiralanan şeyin boşaltılması halinde henüz itfa edilmemiş olan giderler, boşaltma yılında bir defada gider yazılır.
VUK 327 nci maddesinde eşit yüzdelerle itfa edilir hükmü bulunduğundan, özel maliyet bedellerinin itfasında azalan amortisman yöntemi kullanılamaz.
Kira süresinin belli olmaması durumunda kiracılar, özel maliyet bedellerini 333 sıra nolu VUK Genel tebliğine istinaden %20 oranında ve beş yılda itfa etmeleri gerekmektedir.
Özel maliyet bedelleri muhasebe kayıtlarında 264 nolu özel maliyet hesabında takip edilir.